Theatrale bustocht door het beekdal Koningsdiep

Van oost naar west of van west naar oost? Het maakt niet uit, vanaf beide kanten gaat De Tocht door het stroomdal van het Koningsdiep. Een busreis van de Drentse hoogten naar de Middelzee en andersom. Een ontdekkingsavontuur met verhalenvertellers onderweg en theaterspektakel in zes oude rivierdorpen.

Bedenker van De Tocht is Lenneke Büller van de Stichting Beekdallandschap Koningsdiep. “Ik kwam op het idee door de serie ‘het verhaal van de maand’ waarin bewoners persoonlijke herinneringen ophalen over hun dorpen en het landschap van het beekdal. Waarom zou je dat niet beeldend kunnen doen, vroeg ik me af in de aanloop naar LF2018.” Büller kreeg groen licht van de stichting en zocht daarop contact met de Plaatselijk Belangen van de beekdaldorpen. “Als jullie nu eens de creatievelingen uit de mienskip bij elkaar trommelen dan gaan we er eens een avond over praten, stelde ik voor. En zo is het balletje van De Tocht gaan rollen. Uiteindelijk doen er zes dorpen mee.”

Vanwege het grensoverschrijdend karakter van De Tocht – het beekdal Koningsdiep loopt immers door drie gemeenten – kwam de provincie vlot over de brug met subsidie. Namens de stichting organiseert Büller zelf de bustochten en stippelt ze de route uit. “Onderweg nemen vier verhalenvertellers – Douwe Kootstra, Age Veldboom, Gjalt de Jong en Mindert Wynstra – de deelnemers mee door het landschap aan de hand van streekgeschiedenissen, wetenswaardigheden en anekdotes. De dorpen zelf vullen hun eigen programma in. Globaal weet ik wat er op stapel staat, maar hoe het straks uitpakt? Ik ben ook reuze benieuwd.”

Bakkeveen – Oerlibje

Het gebied rond Bakkeveen was in vroeger tijd een oord waar je niet graag kwam. Boze boeren vochten hier tegen het leger van de bisschop van Utrecht. De wildernis was een schuilplaats voor rovers en klaplopers. Doortrekkende legers maakten het gebied onveilig. Gelukkig bood de Landweer, de verdedigingswal bij Allardsoog, enige bescherming. Tegenwoordig zorgen de Bakkeveensters goed voor vreemdelingen. Deelnemers aan De Tocht maken kennis met de voedselteelt op drijvende bedden van de Griene Weach. Dat wordt proeven.

Beetsterzwaag – Tinco is Terug

Als er één dorp gevormd is door de adel, dan wel Beetsterzwaag met zijn parkbossen, buitenplaatsen en voorname huizen in de Hoofdstraat. In een van die huizen stond de wieg van Tinco Lycklama à Nijeholt. Een flamboyante jonkheer die van verre reizen hield en Beetsterzwaag uiteindelijk inruilde voor het Franse Cannes. De kunstcollectie die levensgenieter Tinco opbouwde is terug in Beetsterzwaag. En meteen is het weer feest in het Lycklamahûs. Tinco zoekt tussen de verhuiskisten zijn fraai gedecoreerde po. Waarom? Tja.

Nij Beets – Opstand in de Turf

Nij Beets dankt haar ontstaan aan de commerciële turfwinning. Arbeidsmigranten trokken van heinde en verre naar het veenderijdorp aan het Polderhoofdkanaal. Het leven was er voorwaar geen pretje. De uitbuiting door de ‘heren van het veen’, veelal afkomstig uit het adellijke Beetsterzwaag, bracht armoede en resulteerde uiteindelijk in verzet en stakingen. In openluchtmuseum It Damshûs laat theatermaker Folkert Wesseling met figuranten uit het dorp zien waarom ‘De opstand in de turf’ broodnodig was.

Aldeboarn – Trotse hoofdstad van weleer

In de 8e eeuw was Aldeboarn, naast Dokkum, de belangrijkste plaats van Friesland. Dankzij haar strategische ligging aan de Boarn. Aldeboarn was de historische hoofdstad van het stroomdal, met een waag, zes parochiekerken, en veertig kerken en kapelletjes onder haar gezag. Geen wonder dat de trotse bewoners vonden dat hun kerktoren de hoogste van Friesland moest worden. Hoger dan die van Tzum. Maar ja, hoe hoog was die eigenlijk? Het verhaal van de torenmeters valt te horen in een heuse gondel.

Jirnsum – De Jirnsumer katten

Ooit kregen de bewoners van Jirnsum de bijnaam Jirnsumer Katten. De naam voert terug naar een wreed volksvermaak: het doodmeppen van katten. Waarom die bijnaam nu juist aan de Jirnsumers is blijven kleven, is een raadsel. Waren ze fantastische kattenmeppers? Of juist kattenliefhebbers? Hoe dan ook, in Jirnsum nemen twee figuren – half kat, half mens – de deelnemers mee uit varen over de Boarn. Op het tochtje tussen de Sylsbrêge en Oude Schouw gebeurt iets op de oever. Wat doet die kat daar?

Akkrum – Meet me at the fountain

Roep het woord mienskip en in Akkrum zullen ze antwoorden: Frank Cooper. “Of eins Folkert Kuipers, want dat wie syn echte namme”, aldus Eelco Sixma. De voorzitter van toneelvereniging Akkrumer Dream Theater liep meteen warm bij het verzoek om mee te doen aan De Tocht. Uit het toen nog bescheiden clubje dorpsenthousiastelingen dat Sixma om zich heen verzamelde, borrelde ook al direct het thema op. “Frank Cooper fan Coopersburg. Om ús meast ferneamde ynwenner kinne wy fansels net hinne.”

Aan het eind van de negentiende eeuw ontvluchtte Folkert de armoede in zijn geboortedorp om in het verre Amerika fortuin te maken als de uitvinder van het warenhuis. “Mar as ryk man fergeat Folkert syn doarpke net. Foar de earme âlden fan Akkrum boude hy Coopersburg om gratis yn te wenjen. En hy joech harren noch jild derop ta.” Als eerbetoon aan de weldoener van de mienskip is Akkrum nu van plan om midden in het dorp een acht meter hoge replica van The Big Store neer te zetten, Coopers allereerste warenhuis aan Sixth Avenue in New York. Blikvanger in het echte warenhuis was de grote fontein in de hal. New Yorkers spraken daar met elkaar af. ‘Meet me at the fountain’ was de gevleugelde uitdrukking in die dagen, aldus Sixma. “En sa dogge wy it ek. Jo kinne krekt as Folkert ûtfleane oer de wrâld, mar lang om let komme jo werom nei de fontein om freonen en famylje wer te sjen.”

Inmiddels maakte ‘Meet me at the fountain’ zoveel los dat het vrijwilligersleger in het dorp de 330 personen overstijgt. Tijdens de twee weekenden van De Tocht is het in Akkrum dan ook alle dagen feest. “It is útrûn ta in gigantysk project. Wy bringe hiel it doarp werom nei de njoggentjinde ieu. Alle ynwenners sille ferkleid gean yn klean út de tiid fan doe.”

Kaarten

De Tocht vindt plaats in de weekenden 9 en 10 juni en 16 en 17 juni. Per dag zijn er vier bustochten: twee vertrekken vanuit Allardsoog, twee vanuit Jirnsum. Kaarten zijn verkrijgbaar via detocht.frl. De lunch is bij de prijs inbegrepen maar ook het boekje ‘De Tocht door de tijd’, waarin Lenneke Büller de verhalen van beekdalbewoners optekende en de verschillende landschappen beschrijft met veel illustraties en kaarten. Het boekje is later dit jaar ook los te koop.

Dit artikel is mogelijk gemaakt door Sa! Dit is een doorplaatsing via www.sa24.nl. 

Contact

Opsterland 2018
Hoofdstraat 82
Beetsterzwaag


LF2018 in Museum Opsterlân

LF2018 in Museum Opsterlân

Geplaatst op: 2018-05-25

Onderwerp, materiaal en talent: Museum Opsterlân zoekt het dicht bij huis in het jaar van LF2018.  Met Peat Art, Friese paarden en een overzichtstentoonstelling van de Foudgumse School, Frieslands eigen...

Lees meer Meer nieuws
Theatrale bustocht door het beekdal Koningsdiep

Theatrale bustocht door het beekdal Koningsdiep

Geplaatst op: 2018-05-08

Van oost naar west of van west naar oost? Het maakt niet uit, vanaf beide kanten gaat De Tocht door het stroomdal van het Koningsdiep. Een busreis van de Drentse hoogten naar de Middelzee en andersom. Een ontdekki...

Lees meer Meer nieuws